Zofia (Sophie) Quay (z domu Ołdakowska, primo voto Bevilaqua) – polska działaczka podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej, uchodźczyni wojenna, a następnie jedna z pierwszych kobiet oraz jedna z najbardziej utytułowanych funkcjonariuszek w Departamencie Policji w Miami.
Młodość i walka w polskim podziemiu
Zofia Ołdakowska urodziła się 13 sierpnia 1924 roku w Warszawie. Pochodziła z szanowanej rodziny o silnych tradycjach patriotycznych. Jej ojciec, inżynier Kazimierz Marian Rawicz-Ołdakowski, był wybitną postacią przedwojennego przemysłu zbrojeniowego – pełnił funkcję dyrektora naczelnego Państwowej Fabryki Broni w Radomiu (produkującej m.in. legendarne pistolety Vis), wcześniej w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, w Centralnym Zarządzie Wytwórni Wojskowych, w Państwowej Fabryce Karabinów w Warszawie. Jej matką była Edmunda z Gruszczyńskich.
Gdy we wrześniu 1939 roku nazistowskie Niemcy napadły na Polskę, jej ojciec dokonał sabotażu radomskiej fabryki, uniemożliwiając Gestapo przejęcie sprawnych maszyn i gotowej broni, a sam zginął tragicznie podczas próby ucieczki przed aresztowaniem. Młoda Zofia, mimo nastoletniego wieku, aktywnie włączyła się w działalność polskiego podziemia niepodległościowego, ryzykując życie w okupowanej stolicy.
Ucieczka z Europy i emigracja
Po upadku powstania lub w wyniku wojennej zawieruchy, Zofia wraz z siostrą Ireną podjęła dramatyczną próbę ucieczki niemieckich i sowieckich linii frontu. Kobiety przebyły pieszo i różnymi środkami transportu niebezpieczną drogę liczącą 1200 mil (ok. 1930 km) do bezpiecznej Finlandii. W ucieczce pomógł im mąż Ireny, Charles Yost – amerykański dyplomata i późniejszy ambasador USA przy ONZ. To on zorganizował dla nich transport bezpiecznym statkiem do Stanów Zjednoczonych.
Zofia dopłynęła do Nowego Jorku, po czym zamieszkała w Waszyngtonie. Tam rozpoczęła asymilację w nowej ojczyźnie: ukończyła studia pierwszego stopnia (associate degree) i wyszła za mąż za Lawrence’a Bevilaquę, nauczyciela języka hiszpańskiego o węgiersko-boromańskich korzeniach. Para doczekała się trzech synów – Paula, Johna i Victora. W poszukiwaniu nowych możliwości życiowych, w połowie lat 50. rodzina przeprowadziła się na stałe do Miami na Florydzie.
Pionierska kariera w policji w Miami
Po rozwodzie z pierwszym mężem w latach 60. Zofia związała swoje życie ze sprzedawcą biżuterii, Everettem Quayem. Wykazując się niezwykłym samozaparciem, samodzielnie wychowywała dzieci, studiowała wieczorowo i zdobyła tytuł licencjata na Florida International University.
Kluczowym zwrotem w jej życiu było wstąpienie w 1958 roku w szeregi Departamentu Policji w Miami (City of Miami Police Department). I tak stała się jedną z pierwszych kobiet w historii tej jednostki, przełamując bariery w zawodzie całkowicie zdominowanym przez mężczyzn. Jej motywacją był młodzieńczy idealizm oraz głębokie pragnienie niesienia pomocy ludziom.
W ciągu 33 lat nieprzerwanej służby przeszła przez niemal wszystkie najważniejsze piony policji:
- Służyła w pionie patrolowym (street detail) oraz przy procesowaniu i rejestracji zatrzymanych (prisoner processing).
- Pracowała jako tajna agentka w wydziale antynarkotykowym oraz obyczajowym (narcotics and vice squad).
- Przez wiele lat współtworzyła wydział ds. nieletnich (juvenile squad), gdzie specjalizowała się w trudnej pracy z resocjalizacją młodzieży, wierząc, że odpowiednie podejście pedagogiczne może uchronić młodych ludzi przed wejściem na drogę ciężkich przestępstw.
Zofia Quay awansowała na prestiżowe stanowisko Detektywa Sierżanta (Detective Sergeant). Stała się powszechnie szanowaną legendą miamińskiej policji. W 1985 roku została oficjalnie wybrana Policjantką Roku w Miami (Miami Police Woman of the Year) oraz nominowana do międzynarodowego wyróżnienia przez International Association of Women Police.
Przez całą swoją karierę na ulicach dynamicznie zmieniającego się i coraz bardziej brutalnego Miami (szczególnie w erze wojen narkotykowych lat 70. i 80.) kierowała się głębokim pacyfizmem. Jej największą osobistą dumą zawodową był fakt, że przez ponad trzy dekady niebezpiecznej służby nigdy nie musiała użyć broni palnej w celu odebrania komuś życia.
Emerytura i śmierć
Na emeryturę przeszła na początku lat 90. Czas na zasłużonym odpoczynku spędzała w swoim skromnym, wybudowanym w 1925 roku domu na obrzeżach Coral Gables, otoczona książkami o psychologii i analizie snów, dawną sztuką, polską literaturą, pamiątkami rodzinnymi oraz bogatą kolekcją muzyki jazzowej i bluesowej.
Zmarła w grudniu 2011 roku w wieku 87 lat, pozostawiając po sobie pamięć o kobiecie o niezłomnym charakterze, niezwykle bystrym umyśle i wielkim sercu.
Jako uzupełnienie życiorysu warto przeczytać, co o Niej pisały gazety: artykuł biograficzno-reportażowy .
Bibliografia
- In a modest home on the edge of Coral Gables, a woman's life is frozen in time... – artykuł biograficzno-reportażowy , „The Miami Herald”, grudzień 2011
- Sophie Quay Obituary – oficjalny anons pośmiertny i wspomnienie, „The Miami Herald”, 25 grudnia 2011, dostępne w serwisie Legacy.com .
- Sophie Quay (1924–2011) Obituary – oficjalna kronika biograficzna domu pogrzebowego Van Orsdel Funeral Chapels, Miami, 2011.
- Dokumentacja archiwalna oraz rejestry nagród International Association of Women Police (IAWP), rocznik 1985.
- Materiały historyczne dotyczące Państwowej Fabryki Broni w Radomiu i postaci inż. Kazimierza Ołdakowskiego.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
To sekcja komentarzy, szanujmy się wzajemnie.