Poniżej znajdują się najważniejsze wyrażenia, skróty i określenia związane z genealogią genetyczną. Słownik jest bazą tematów, które można rozwijać w osobne artykuły, przykłady i poradniki. Jeśli istnieje już artykuł na dany temat, hasło prowadzi do niego bezpośrednim odnośnikiem.
Wyniki DNA są narzędziem pomocniczym. Ich właściwa interpretacja wymaga zestawienia danych genetycznych z drzewem genealogicznym, dokumentami i innymi źródłami.
A
Admixture
Analiza udziału różnych komponentów populacyjnych w profilu genetycznym.
Wykorzystanie dopasowań DNA w poszukiwaniu biologicznych przodków.
Algorytm etniczności
Sposób wyliczania szacunków pochodzenia na podstawie populacji referencyjnych.
Allel
Jedna z możliwych postaci wariantu genetycznego.
Analiza wyników testu DNA w celu poszukiwania krewnych, wspólnych przodków i informacji o pochodzeniu.
Analiza segmentów
Badanie położenia, długości i współdzielenia fragmentów DNA.
AncestryDNA
Serwis i baza danych wykorzystywana do analizy dopasowań i pochodzenia.
Autosomalne DNA (atDNA)
DNA znajdujące się na 22 parach chromosomów autosomalnych.
Autosomalny test DNA
Test obejmujący autosomalną część DNA, przydatny do badania wielu gałęzi rodziny.
B
Baza DNA
Zbiór profili genetycznych umożliwiający wyszukiwanie dopasowań.
Bliźnięta jednojajowe
Osoby o bardzo podobnym materiale genetycznym, przydatne do obserwacji działania testów.
Relacja rodzinna zwykle związana z większą ilością wspólnego DNA.
Brak dopasowania
Sytuacja, w której dwie osoby nie mają wykrywalnego wspólnego DNA w danym teście.
Budowanie drzewa genealogicznego
Tworzenie drzewa genealogicznego potrzebnego do interpretacji dopasowań.
Błąd interpretacji
Błędny wniosek wynikający z niewłaściwego odczytania danych genetycznych.
C
Jednostka stosowana do określania długości wspólnie dziedziczonych odcinków DNA.
Chromosom
Struktura zawierająca DNA; człowiek posiada 23 pary chromosomów.
Chromosom X
Chromosom płciowy o charakterystycznym sposobie dziedziczenia.
Chromosome Browser
Narzędzie do porównywania położenia wspólnych segmentów na chromosomach.
Chromosome Painting
Graficzne przypisywanie fragmentów chromosomów do linii rodzinnych.
Chromosomy autosomalne
22 pary chromosomów niezwiązanych bezpośrednio z określeniem płci.
cM na chromosomie
Długość wspólnego fragmentu DNA wyrażona w centymorganach.
cM Project
Zestawienia zakresów wspólnego DNA używane do oceny możliwych relacji.
D
Dopasowanie dwóch wyników mtDNA wskazujące na wspólne lub zbliżone warianty w mitochondrialnym DNA i mogące pomagać w badaniu bezpośredniej linii żeńskiej.
Liczba lub miara różnic między porównywanymi wynikami genetycznymi; w analizie mtDNA może odnosić się do liczby różnic między sekwencjami.
Plik zawierający wynik genotypowania możliwy do wykorzystania w innych narzędziach.
Angielskie określenie dopasowania DNA.
Dokumentowanie analizy DNA
Zapisywanie założeń, wyników i dowodów wykorzystanych w analizie.
Osoba, z którą badany dzieli odcinek DNA mogący pochodzić od wspólnego przodka.
Dopasowanie, którego pochodzenie rodzinne jest znane tylko po jednej stronie.
Match, którego relację można połączyć z konkretną gałęzią drzewa.
Sytuacja, gdy wspólne DNA może wynikać z więcej niż jednej relacji rodzinnej.
Uporządkowany wykaz przodków, potomków i krewnych.
Robocza wersja drzewa budowana na podstawie możliwych relacji.
Drzewo prowadzone od przodka w kierunku jego potomstwa.
Proces przekazywania materiału genetycznego z rodziców na dzieci.
Rozmiar wspólnego odcinka DNA, zwykle podawany w cM.
E
Endogamia
Wielokrotne powiązania rodzinne w obrębie populacji utrudniające interpretację dopasowań.
Szacunkowe podobieństwo genetyczne do populacji referencyjnych; nie jest równoznaczne z narodowością.
Określenie odnoszące się do szacunków podobieństwa DNA do populacji europejskich.
Ocena przydatności konkretnego matcha dla danego problemu genealogicznego.
F
Pełne sekwencjonowanie mitochondrialnego DNA obejmujące zasadniczo cały genom mitochondrialny; umożliwia bardziej szczegółowe porównywanie wariantów i linii mtDNA.
Family Finder
Nazwa testu autosomalnego oferowanego przez FamilyTreeDNA.
Ustalanie, które warianty DNA pochodzą od matki, a które od ojca.
Sytuacja, w której wspólny fragment nie jest użytecznym śladem niedawnego pokrewieństwa.
Funkcja X-DNA
Wykorzystanie informacji o dziedziczeniu chromosomu X w genealogii.
G
Odległe pokrewieństwo rodzinne, którego ślady mogą być badane przy użyciu danych genetycznych, drzewa genealogicznego i odpowiednich markerów dziedziczenia.
Analiza historii rodzinnej z uwzględnieniem miejscowości, regionów, migracji i rozmieszczenia przodków w przestrzeni geograficznej.
Gen
Odcinek DNA zawierający określoną informację dziedziczną.
Wykorzystanie informacji z DNA jako narzędzia pomocniczego w badaniu historii rodziny.
Genealogia odwrotna
Poszukiwanie przodka poprzez rozpoczęcie od współczesnych dopasowań i ich drzew.
Przypuszczenie dotyczące relacji rodzinnej wymagające sprawdzenia.
Dane genetyczne wykorzystywane do badań rodzinnych.
Wynik DNA wykorzystany jako jeden z elementów argumentacji genealogicznej.
Przodek, od którego osoby spokrewnione odziedziczyły wspólny materiał DNA.
Genom
Całokształt materiału genetycznego organizmu.
Zbiór osób dzielących odpowiednio potwierdzony wspólny segment DNA.
Porządkowanie matchy według wspólnych krewnych, segmentów lub gałęzi.
H
Haplogrupa określana na podstawie wariantów mtDNA, związana z bezpośrednią linią żeńską.
Grupa osób posiadających określony zespół dziedziczonych wariantów DNA.
Haplogrupa związana z bezpośrednią linią żeńską.
Haplogrupa Y-DNA
Haplogrupa związana z bezpośrednią linią męską.
Haplotyp
Zestaw wariantów DNA występujących wspólnie na określonym odcinku.
Historyczne populacje
Populacje, do których można odnosić wyniki pochodzenia z zachowaniem ostrożności.
I
IBD segment
Segment uznawany za odziedziczony od wspólnego przodka.
IBD - Identical By Descent
Odcinek DNA odziedziczony przez dwie osoby od wspólnego przodka.
IBS - Identical By State
Podobieństwo wariantu DNA, które nie musi oznaczać niedawnego wspólnego pochodzenia.
Identyfikacja wspólnego przodka
Proces przechodzenia od dopasowania DNA do konkretnego przodka.
Indeks dopasowań
Uporządkowany wykaz osób, z którymi występuje wspólne DNA.
Łączenie wyników genetycznych z drzewem i dokumentami.
J
Jakość danych DNA
Ocena kompletności i przydatności danych do analizy.
Jedna linia genealogiczna
Wybrana gałąź drzewa analizowana przy pomocy odpowiedniego rodzaju DNA.
Jednostka cM
Centymorgan - jednostka używana do opisu długości wspólnego DNA.
K
Karta segmentu
Zapis informacji o położeniu i długości wspólnego segmentu.
Klaster DNA
Grupa dopasowań mogących być powiązanych z tą samą gałęzią rodziny.
Kobieta w analizie Y-DNA
Kobieta może badać męską linię poprzez odpowiednio dobranego krewnego.
Relacja rodzinna o określonym statystycznym zakresie wspólnego DNA.
Kuzyn genetyczny
Osoba, z którą dzielimy DNA i której relację próbujemy ustalić.
Bliska relacja rodzinna o charakterystycznym zakresie wspólnego DNA.
Dalsza relacja rodzinna o bardziej zmiennym zakresie wspólnego DNA.
L
Linia agnatyczna
Bezpośrednia linia męska prowadzona przez ojców i synów.
Linia DNA
Gałąź genealogiczna analizowana na podstawie dziedziczonego DNA.
Linia genealogiczna
Wybrany ciąg przodków lub potomków w drzewie.
Linia kognatyczna
Linia rodzinna opisywana według określonego sposobu prowadzenia pokrewieństwa.
Linia matczyna
Bezpośrednia linia żeńska możliwa do śledzenia za pomocą mtDNA.
Linia ojcowska
Bezpośrednia linia męska możliwa do badania za pomocą Y-DNA.
M
Skrót od mitochondrialnego DNA; materiał genetyczny wykorzystywany między innymi do śledzenia bezpośredniej linii żeńskiej.
Maksymalny segment
Najdłuższy wspólny odcinek DNA wykryty między dwiema osobami.
Mapowanie chromosomów
Przypisywanie fragmentów DNA do określonych przodków lub gałęzi.
Marker genetyczny
Wariant lub miejsce w DNA używane do porównywania osób.
Match
Osoba, której DNA wykazuje wspólne odcinki z DNA osoby badanej.
taki system pokrewieństwa, w którym pochodzenie i dziedziczenie ustala się po linii matki.
Mały segment
Krótki wspólny odcinek DNA wymagający ostrożnej interpretacji.
Przemieszczanie się przodków między miejscowościami i regionami.
Minimalny segment
Najkrótszy fragment brany pod uwagę według zasad danego narzędzia.
DNA znajdujące się w mitochondriach, używane do śledzenia bezpośredniej linii żeńskiej.
MRCA - Most Recent Common Ancestor
Najbliższy wspólny przodek dwóch lub większej liczby osób.
Mutacja
Zmiana w materiale genetycznym mogąca pomagać śledzić linię pochodzenia.
N
Najbliższy wspólny przodek
Polskie określenie MRCA.
Nakładanie segmentów
Porównywanie położenia wspólnych odcinków u wielu osób.
Narodowość a DNA
Rozróżnienie współczesnej narodowości od genetycznego pochodzenia.
Nieoczekiwane pokrewieństwo
Odkrycie relacji rodzinnej nieprzewidzianej przez dotychczasowe drzewo.
Przodek poszukiwany poprzez dopasowania DNA, drzewa i dokumenty.
Nieznany rodzic
Osoba, której tożsamość można próbować ustalić poprzez DNA i genealogię.
Sytuacja, gdy biologiczne pochodzenie różni się od zapisanego lub rodzinnego przekazu.
O
Odcinek DNA
Fragment DNA analizowany pod kątem wspólnego dziedziczenia.
Odziedziczony segment
Fragment DNA przekazany potomkowi przez jednego z przodków.
Ojciec jako tester
Znaczenie wyniku ojca dla rozdzielania odziedziczonego DNA.
Oszacowanie etniczności
Statystyczny rezultat podobieństwa DNA do populacji referencyjnych.
Oszacowanie pokrewieństwa
Statystyczna ocena możliwej relacji rodzinnej.
P
Kompletny wynik badania mitochondrialnego DNA zawierający warianty potrzebne do szczegółowej analizy haplogrupy, dopasowań i bezpośredniej linii żeńskiej.
Parental phasing
Fazowanie DNA z wykorzystaniem wyników rodziców.
taki system pokrewieństwa, w którym pochodzenie i dziedziczenie ustala się po linii ojca.
Pedigree collapse
Sytuacja, w której ta sama osoba występuje w drzewie w więcej niż jednym miejscu.
Phasing - fazowanie
Proces ustalania, które warianty DNA pochodzą od matki, a które od ojca.
Pochodzenie genetyczne
Informacja o populacjach i regionach, z którymi profil DNA wykazuje podobieństwo.
Ocena relacji między dwiema osobami na podstawie wspólnego DNA.
Pokrewieństwo wielokrotne
Sytuacja, gdy dwie osoby są połączone więcej niż jedną ścieżką genealogiczną.
Populacja referencyjna
Zbiór osób wykorzystywany do szacowania pochodzenia.
Połączenie DNA z dokumentami
Łączenie dowodów genetycznych z aktami i drzewem.
Procent wspólnego DNA
Udział DNA wspólnego dla dwóch osób.
Programy genealogiczne to aplikacje służące do tworzenia, porządkowania i przechowywania drzew rodzinnych. Umożliwiają zapisywanie osób, dat i miejsc, łączenie pokoleń, dodawanie źródeł oraz notatek, a w zależności od programu także eksport i import danych w formatach genealogicznych, takich jak GEDCOM. Są przydatne zarówno przy budowaniu drzewa genealogicznego, jak i przy dokumentowaniu kolejnych ustaleń.
Przewidywane pokrewieństwo
Statystyczna ocena możliwej relacji rodzinnej na podstawie ilości wspólnego DNA.
Osoba znajdująca się w udokumentowanym drzewie przodków.
Przodek genetyczny
Przodek, po którym zachował się wykrywalny fragment DNA.
Próg dopasowania
Granica, od której wspólny fragment może być uwzględniany w analizie.
R
Region genetyczny
Obszar wskazywany przez analizę pochodzenia genetycznego.
Rekombinacja
Proces przetasowania materiału genetycznego podczas tworzenia komórek rozrodczych.
Pokrewieństwo ustalone na podstawie dokumentów i drzewa.
Rodowód
Opis pochodzenia rodziny, który można zestawiać z wynikami DNA.
Rodzina genetyczna
Grupa osób połączonych wykrywalnym wspólnym DNA.
Rozdzielanie DNA rodzicielskiego
Ustalanie, które fragmenty pochodzą od którego rodzica.
S
Określony odcinek chromosomu, którego wspólne występowanie może być śladem wspólnego przodka.
Segment IBD
Odcinek DNA wspólny przez pochodzenie.
Segment pochodzący od przodka
Fragment DNA przypisany konkretnej osobie lub parze przodków.
Segment triangulowany
Segment wspólny dla co najmniej trzech osób, którego porównanie może wskazać wspólne pochodzenie.
Segmentacja DNA
Podział wyniku na odcinki przydatne do analizy.
Shared cM
Łączna ilość wspólnego DNA wyrażana w centymorganach.
Shared DNA
Angielskie określenie wspólnego DNA dwóch osób.
Shared Match - wspólne dopasowanie
Osoba będąca dopasowaniem zarówno dla nas, jak i dla innego naszego matcha.
SNP - Single Nucleotide Polymorphism
Zmiana pojedynczego nukleotydu w określonym miejscu DNA.
Statystyczne pokrewieństwo
Ocena relacji rodzinnej oparta na prawdopodobieństwie.
STR - Short Tandem Repeat
Krótka, wielokrotnie powtarzająca się sekwencja DNA.
Subklad
Mniejsza gałąź w obrębie haplogrupy.
Plik wynikowy testu genetycznego możliwy do przesłania do dodatkowych narzędzi.
T
Zestawienie zakresów wspólnego DNA pomagające oceniać relacje.
Test autosomalny
Badanie autosomalnego DNA przydatne do poszukiwania krewnych z wielu gałęzi.
Test genealogiczny
Test DNA wykonywany przede wszystkim dla celów związanych z pochodzeniem i pokrewieństwem.
Badanie mitochondrialnego DNA służące do śledzenia bezpośredniej linii żeńskiej.
Test potwierdzający
Dodatkowe badanie wykonywane w celu sprawdzenia hipotezy.
Test Y-DNA
Badanie chromosomu Y służące przede wszystkim do śledzenia bezpośredniej linii męskiej.
Testowanie krewnych
Dobór osób do badań DNA w celu zwiększenia możliwości analizy.
Testowanie rodzeństwa
Porównanie wyników rodzeństwa w celu lepszego zrozumienia dziedziczenia.
Testowanie rodziców
Badanie rodziców pomagające rozdzielić odziedziczone fragmenty DNA.
Testowanie starszego pokolenia
Badanie starszych krewnych w celu zachowania większej ilości informacji o przodkach.
Metoda porównywania DNA trzech lub większej liczby osób.
Trop genealogiczny
Wskazówka wynikająca z DNA, drzewa lub dokumentów.
W
Wariant DNA
Określona postać sekwencji DNA występująca w danym miejscu genomu.
WATO
Narzędzie pomagające oceniać możliwe układy pokrewieństwa.
Weryfikacja hipotezy
Sprawdzanie przypuszczalnego pokrewieństwa przy pomocy DNA i źródeł.
Część materiału genetycznego, którą dwie osoby posiadają w podobnej postaci.
Osoba będąca dopasowaniem zarówno dla nas, jak i dla innego naszego matcha.
Osoba, od której dwie lub więcej osób wywodzi swoją linię genealogiczną.
Przodek potwierdzony lub wskazany przez drzewo genealogiczne.
Przodek, po którym zachował się wspólny segment DNA.
Fragment DNA występujący u dwóch lub większej liczby osób.
Występowanie tego samego odcinka DNA u kilku osób.
Wynik etniczności
Szacunkowy rezultat analizy podobieństwa DNA do populacji referencyjnych.
X
X-DNA
DNA znajdujące się na chromosomie X.
X-DNA inheritance
Dziedziczenie chromosomu X, które może ograniczać możliwe gałęzie drzewa.
X-DNA segment
Wspólny odcinek chromosomu X analizowany genealogicznie.
X-Match
Dopasowanie obejmujące wspólny odcinek chromosomu X.
Y
Y-DNA
DNA znajdujące się na chromosomie Y, używane do badania bezpośredniej linii męskiej.
Y-DNA Big Y
Zaawansowany test chromosomu Y umożliwiający bardzo szczegółową analizę linii.
Y-DNA haplotyp
Zestaw wyników markerów Y-DNA opisujących badaną linię.
Y-DNA Match
Dopasowanie osób w obrębie analizy chromosomu Y.
Y-DNA Project
Projekt skupiający osoby badające określoną haplogrupę, nazwisko lub linię.
Y-DNA SNP
Wariant SNP używany do określenia gałęzi męskiej linii.
Y-SNP
SNP na chromosomie Y wykorzystywany do ustalania gałęzi haplogrupy.
Y-STR
Markery STR na chromosomie Y używane do porównywania męskich linii.
Z
Zasięg testu DNA
Zakres informacji, które może dostarczyć konkretny rodzaj testu.
Zaufany match
Dopasowanie potwierdzone dodatkowymi informacjami genealogicznymi.
Zbieżność genetyczna
Podobieństwo DNA, którego znaczenie genealogiczne wymaga odpowiedniej interpretacji.
Zestawienie dopasowań
Porządkowanie matchy według cM, segmentów i gałęzi rodzinnych.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
To sekcja komentarzy, szanujmy się wzajemnie.