W kolejnej części Irena Bar-Święch wspomina o wielu wydarzeniach, osobach i miejscach, to krótkie podsumowanie pozwoli na szybsze zrozumienie o czym i o kim pisze autorka.
Daty i ramy czasowe
1778 r. Założenie przez księżną Helenę Radziwiłłową romantycznego ogrodu pałacowego w Arkadii koło Łowicza.
Luty 1919 r. - 7 maja 1920 r. Ramy czasowe pierwszej fazy wojny polsko-bolszewickiej, obejmujące m.in. polską ofensywę i wyprawę kijowską (zakończoną zajęciem Kijowa 7 maja 1920).
Marzec 1920 r. - Marzec 1922 r. Okres pobytu autorki i jej rodziny w Łowiczu, stanowiący główną oś chronologiczną wspomnień.
15 sierpnia 1920 r. Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Matki Boskiej Zielnej), kulminacyjny punkt Bitwy Warszawskiej (Cudu nad Wisłą).
17 sierpnia 1920 r. Przełomowy moment w działaniach wojennych w rejonie stolicy (kontrofensywa znad Wieprza i odparcie wojsk bolszewickich).
Połowa maja 1920 r. - Wrzesień 1920 r. Terminy egzaminów wstępnych autorki do gimnazjum w Łowiczu.
Koniec maja / początek czerwca 1922 r. Wizyta kardynała Kakowskiego w Łowiczu i bierzmowanie autorki (choć autorka wspomina o wyjeździe do Kielc we wrześniu 1922 r., ta sekwencja w pamiętniku pojawia się jako wspomnienie z tego samego roku).
Lata 1939–1945 Okres II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej, przywołany przez autorkę jako późniejszy komentarz historyczny do losów Łowicza.
Wydarzenia wojenne i wojskowe
Wojna polsko-bolszewicka (1920 r.):
Ofensywa Armii Czerwonej i jej marsz w kierunku Modlina, Warszawy, Lwowa oraz Płocka (sierpień 1920 r.).
Rajd Konarmii Budionnego (kawaleria Siemiona Budionnego), która przełamała polskie linie obrony.
Obrona Płocka (sierpień 1920 r.) bohaterska obrona miasta przed III Korpusem Kawalerii Gaja-Chana, w której udział brali cywilni mieszkańcy (w tym wspomniany w tekście ojciec autorki).
Ewakuacja i tabor wojenny: Opis ciągnących dniem i nocą przez Łowicz wozów z rannymi żołnierzami oraz uchodźcami uciekającymi przed frontem.
II wojna światowa (1939–1945):
Bitwa nad Bzurą: Przywołana w tekście jako „historyczna rzeźba walki armii »Poznań« i »Pomorze« z Niemcami” (wrzesień 1939 r.).
Terror okupacyjny: Informacja o zamordowaniu przez hitlerowców około 6 tysięcy mieszkańców Łowicza.
Ruch oporu: Wspomnienie o walce mieszkańców w formacjach podziemia: GL (Gwardia Ludowa), AL (Armia Ludowa), AK (Armia Krajowa) oraz BCh (Bataliony Chłopskie).
Nazwiska i postacie historyczne:
Księżna Helena Radziwiłłowa (1741-1821) arystokratka, założycielka słynnego ogrodu romantycznego w Arkadii.
Tylman z Gameren (1632-1706) wybitny architekt holenderskiego pochodzenia działający w Polsce, projektant m.in. pałacu w pobliskim Nieborowie (wspomniany przy okazji architektury regionu).
Kardynał Aleksander Kakowski (1862-1938) arcybiskup metropolita warszawski, prymas Królestwa Polskiego, członek Rady Regencyjnej. Tekst wspomina jego wcześniejszą działalność pedagogiczną (jako rektor) oraz wizytę pasterską w Łowiczu w 1922 roku, podczas której bierzmował autorkę.
Michał Stefan Radziejowski (1645-1705) był jednym z najważniejszych polskich dostojników kościelnych i politycznych końca XVII wieku. Pochodził z bardzo wpływowej rodziny magnackiej. Jego ojcem był Hieronim Radziejowski, podkanclerzy koronny.
Bronisława Bronikowska pierwsza kierowniczka państwowego gimnazjum żeńskiego im. Juliusza Ursyna Niemcewicza w Łowiczu. Kierowała nią w okresie przed upaństwowieniem szkoły. We wrześniu 1919 r. szkoła została upaństwowiona, a kierownictwo objęła Stanisława Ćwierdzińska. Od października 1920 r. dyrektorką/kierowniczką została Wanda Roguska.
Lech Marian Rościszewski przyjaciel ojca autorki, inżynier rolnictwa, który ściągnął rodzinę do Łowicza; jego matka Marcelina, była dawną dyrektorką płockiego gimnazjum, a on sam brał udział w obronie Płocka w 1920 r.
 |
Bronisława Duklas przyjaciółka ze szkolnej ławki, ojciec był szewcem nieopodal Rynku w Łowiczu.
Prof. Ignacy Chrzanowski (1866-1940) słynny polski historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zmarły w obozie Sachsenhausen). Autorka wspomina, że jej młodzieńcze notatki z brulionu „Moje lektury” pomogły jej w późniejszych latach zdać u niego trudny egzamin.
Jancia Raczkowska postać wspomniana w kontekście książki pt. „Panieneczka”.
Sędzia Jarosław Gałecki oraz pan Feler odpowiednio: właściciel willi przy ul.Podrzecznej w Łowiczu (emerytowany sędzia) oraz lokator z parteru (maszynista kolejowy).
Ks. Piotr Świtkowski (1749-1793) był jezuitą, a następnie jednym z najważniejszych polskich publicystów epoki stanisławowskiej. W latach 1782-1792 wydawał w Warszawie „Pamiętnik Polityczny i Historyczny”, poświęcony m.in. polityce, gospodarce, rolnictwu i wydarzeniom zagranicznym.
Juliusz Poniatowski (1886-1975) inżynier rolnik, ekonomista i działacz społeczny. W 1920 r. był ministrem rolnictwa i dóbr państwowych w rządzie Wincentego Witosa (23 lipca 1920 - 17 lutego 1921). Wcześniej i później zajmował się również praktycznymi zagadnieniami rolnictwa.
Jan Piotr Norblin (1745-1830) był francuskim malarzem, rysownikiem i grafikiem. Przybył do Polski w 1774 r. wraz z Czartoryskimi. Pracował m.in. dla Adama Kazimierza i Izabeli Czartoryskich, a później dla Heleny Radziwiłłowej.
Aleksander Orłowski (1777-1832) był uczniem Norblina. Około 1793 r. dzięki protekcji Czartoryskich trafił do jego pracowni. Był również uczniem Marcella Bacciarellego.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
To sekcja komentarzy, szanujmy się wzajemnie.